Een recent artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde beschrijft hoe de aandacht voor een ijzergebrek, hogere ferritinegrenzen en eenvoudigere verwijzing bijdragen aan deze ontwikkeling.

Van 88 naar 220 infusen per maand

Bij het OLVG nam het aantal ijzerinfusen over alle specialismen toe van gemiddeld 88 per maand in 2022 naar 220 per maand in 2026. Dat is een stijging met 150%. Als mogelijke oorzaken worden genoemd: meer aandacht voor een ijzergebrek, het vaker bepalen van ferritine en het minder goed verdragen van ijzertabletten.

Ook de organisatie van de zorg verandert. Het St. Antonius Ziekenhuis heeft sinds 2024 een directe verwijzingsroute voor patiënten met een ijzergebrek door hevig menstrueel bloedverlies. Daarbij moet onder meer eerst gedurende 3 maanden orale ijzersuppletie zijn geprobeerd. Ook het OLVG heeft inmiddels een speciaal 'zorgpad ijzer'.

Meer vrouwen krijgen diagnose ijzergebrek

Een andere mogelijke verklaring is de discussie over de afkapwaarde voor ferritine. Veel Nederlandse laboratoria hanteren bij vrouwen nog een ondergrens van 15-20 µg/l. Isala en het OLVG gebruiken inmiddels 30 µg/l voor zowel vrouwen als mannen, waardoor bij vrouwen vaker een ijzergebrek wordt vastgesteld.

Zoals VoedingOnline eerder berichtte, sluiten deze hogere waarden aan bij onderzoek waarin een fysiologische grens rond 30 µg/l wordt gevonden. Ook EFSA gebruikt sinds 2015 een ferritinewaarde van 30 µg/l als relevante streefwaarde bij het vaststellen van de voedingsnormen voor ijzer.

Eerst orale ijzersuppletie

Een vastgesteld ijzergebrek betekent echter niet automatisch dat een ijzerinfuus noodzakelijk is. Bij een ijzergebreksanemie heeft de orale behandeling met een ijzersupplement de voorkeur. Parenterale toediening komt vooral in aanmerking als orale behandeling niet effectief is, niet mogelijk is of ook in lagere doseringen niet wordt verdragen, of als snelle aanvulling noodzakelijk is.

Voor een ijzergebrek zonder anemie is het bewijs bovendien minder sterk. Een meta-analyse van 21 gerandomiseerde studies met 3.514 deelnemers vond na intraveneus ijzer enige verbetering van vermoeidheid en lichamelijk functioneren, maar de kwaliteit van het bewijs was grotendeels laag tot zeer laag.

Infuus niet zonder nadelen

Een ijzerinfuus is duurder en belast de ziekenhuiscapaciteit. Daarnaast kunnen ernstige bijwerkingen optreden (zoals hypofosfatemie, osteomalacie en ernstige overgevoeligheidsreacties).

De snelle toename van het aantal ijzerinfusen roept daarmee de vraag op welke patiënten er daadwerkelijk baat bij hebben. Vooral voor patiënten met een laag ferritine maar een normaal hemoglobine zijn grotere gerandomiseerde onderzoeken nodig om vast te stellen wanneer orale ijzersuppletie volstaat en wanneer een ijzerinfuus werkelijk meerwaarde heeft.

Lees meer over de ijzerstatus van vrouwen in de vruchtbare leeftijd in Nederland, zwangere vrouwen en vrouwen in de overgang, de voedingsadviezen om de ijzerinname en de ijzerabsorptie te verhogen en de situaties waarin ijzersuppletie nodig is:

• e-book Alles over IJzer

Gerelateerd nieuws:

• Zijn afkapwaarden van ferritine te laag?
• Intraveneuze ijzersuppletie: bepaal fosfaat en vitamine D
• Voedingsadvies en orale ijzersuppletie bij ijzergebrek
• Voedingsadviezen bij een ijzertekort
• Gewijzigd advies over ijzersuppletie bij ijzergebreksanemie in de zwangerschap
• Hevige menstruatie en meer plantaardig eten: risico op ijzertekort