Dat blijkt uit het RIVM-rapport Gebruik en veiligheid van sportprestatie-verhogende middelen. De bevindingen onderstrepen dat deze producten (vaak gezien als onschuldig) niet zonder risico zijn.

Aantal klachten verdrievoudigd

In 2024 gaf 15% van de wekelijkse sporters van 15 jaar en ouder die wel eens een sportprestatieverhogend middel gebruikten aan gezondheidsklachten te hebben ervaren. In 2016 lag dit percentage nog op 5%.

Deze stijging is opvallend, zeker omdat het totale gebruik van deze middelen volgens dezelfde monitor relatief laag lijkt. Mogelijk is er sprake van onderschatting, omdat gebruikers niet altijd melden wat ze gebruiken of supplementen niet als prestatieverhogend beschouwen.

Vooral supplementen, geen doping

Opvallend is dat het hier meestal niet gaat om klassieke dopingmiddelen, maar om vrij verkrijgbare sportvoedingssupplementen. Denk aan eiwitpreparaten, creatine, cafeïne en pre-workout producten.

Met name jongvolwassenen, mannen en krachtsporters gebruiken deze producten relatief vaak.

Welke klachten komen voor?

Hoewel in het recente onderzoek niet specifiek is gevraagd naar het type klachten, geven eerdere RIVM-data een goed beeld. Gebruikers meldden onder andere: hoofdpijn, hartkloppingen, slapeloosheid, maagklachten en overmatig zweten.

Ook ernstigere klachten komen voor. Meldingen bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum variëren van misselijkheid en duizeligheid tot hoge bloeddruk, hartritmestoornissen en flauwvallen.

Medische hulp niet zeldzaam

Van de sporters die klachten ervaren, zoekt ongeveer 1 op de 5 medische hulp.

Dit laat zien dat de impact van deze klachten niet altijd mild is, en in sommige gevallen medische aandacht vereist.

Gebruik mogelijk hoger dan gedacht

Hoewel cijfers suggereren dat het gebruik van sportprestatieverhogende middelen beperkt is, wijzen andere studies erop dat het gebruik van bijvoorbeeld workout-supplementen veel hoger kan liggen: tot 26–30% onder amateursporters.

De verschillen komen onder andere doordat mensen supplementen niet altijd als prestatieverhogend zien, en doordat vraagstellingen tussen onderzoeken variëren.

Toename richting de toekomst verwacht

Het RIVM verwacht dat het gebruik van sportprestatieverhogende middelen richting 2030 verder zal toenemen.

Daarom benadrukt het instituut het belang van goede voorlichting. Veel gebruikers weten namelijk niet precies welke ingrediënten producten bevatten of wat de mogelijke effecten zijn.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Voor professionals in voeding en gezondheid is dit een belangrijk signaal. Sportvoedingssupplementen worden vaak als veilig beschouwd, maar kunnen bij verkeerd gebruik of hoge doseringen klachten veroorzaken.

Bron: RIVM

Lees meer over de genetische variaties (en andere invloeden) in het cafeïnemetabolisme en de cafeïnegevoeligheid en op welke wijze deze het advies over cafeïnegebruik beïnvloeden, zie:

• e-book Genetica en voedingsadvies

Voor de effecten van cafeïne op de bloeddruk, zie

• e-book Hypertensie

Gerelateerd nieuws:

• Voedingssupplementen met cafeïne
• Afbraaksnelheid cafeïne
• Veel jonge mannen gebruiken eiwitsupplementen