Dat blijkt uit een Nederlandse gerandomiseerde studie bij 72 gezonde 65-plussers, gepubliceerd in The American Journal of Clinical Nutrition.

Duidelijk verlies van spiermassa

De deelnemers volgden gedurende 12 weken een zelfgekozen veganistisch voedingspatroon, bleven hun gebruikelijke omnivore voeding gebruiken of combineerden een veganistisch voedingspatroon met 2x per week begeleide krachttraining.

Bij de veganistische groep nam het totale dijbeenspiervolume af met 0,61 l en de vetvrije massa van armen en benen met 1,15 kg. In de omnivore groep bleef de spiermassa vrijwel gelijk. Krachttraining verminderde het verlies: in de veganistische trainingsgroep daalde het dijbeenspiervolume met 0,35 l en de vetvrije massa van de ledematen met 0,62 kg. Ook de spiereiwitsynthese was lager bij alleen veganistische voeding dan bij zowel de omnivore voeding als veganistische voeding met krachttraining.

Volgens de onderzoekers bedroeg het verlies aan spiermassa in de veganistische groep ongeveer 5% in 12 weken. Ter vergelijking: vanaf middelbare leeftijd bedraagt het gemiddelde leeftijdsgebonden verlies aan spiermassa ongeveer 1% per jaar.

Vooral eiwitinname lijkt belangrijk

Een belangrijke verklaring is de sterke daling van de eiwitinname. Voor de interventie kregen de deelnemers gemiddeld ongeveer 1,0 g eiwit/kg lichaamsgewicht/dag binnen. Na de overstap op veganistische voeding daalde dit tot ongeveer 0,7 g eiwit/kg lichaamsgewicht/dag. Ook de inname van essentiële aminozuren nam af. De onderzoekers wijzen erop dat voor ouderen doorgaans een eiwitinname rond 1,0-1,2 g eiwit/kg lichaamsgewicht/dag wordt geadviseerd en dat bij uitsluitend plantaardige voeding mogelijk meer eiwit nodig is vanwege verschillen in eiwitkwaliteit en verteerbaarheid.

Daarmee laat het onderzoek niet zien dat een veganistisch voedingspatroon per definitie tot spierverlies leidt. In eerdere gecontroleerde studies waarin veganistische voeding respectievelijk 1,3 en 1,8 g eiwit/kg lichaamsgewicht/dag leverde, werden geen verschillen in spiereiwitsynthese gevonden ten opzichte van omnivore voeding.

Ook gewichtsverlies kan hebben meegespeeld. De veganistische groep verloor gemiddeld ongeveer 2,9 kg lichaamsgewicht. Volgens de onderzoekers kan deze negatieve energiebalans, in combinatie met de lage eiwitinname, het verlies van spiermassa hebben versterkt.

Ook gunstige effecten

De onderzoekers benadrukken dat de veganistische voeding ook gunstige veranderingen liet zien. Het viscerale vet nam in zowel de veganistische groep als de veganistische trainingsgroep met ongeveer 9% af. Ook daalde het levervet van ongeveer 7,5% naar circa 5%.

De studie onderstreept daarmee vooral het belang van een goed samengestelde plantaardige voeding bij ouderen. Bij ouderen die veganistisch willen eten, verdient niet alleen de totale eiwitinname aandacht, maar ook de verdeling over de dag en de keuze voor eiwitrijke voedingsmiddelen. Krachttraining kan daarnaast helpen om spiermassa te behouden, maar compenseerde in deze studie een te lage eiwitinname niet volledig. De onderzoekers pleiten daarom voor een goede balans tussen de mogelijke gezondheidsvoordelen van meer plantaardig eten en het voorkomen van voedingskundige risico's bij het volledig weglaten van dierlijke producten.

Meer informatie over de voeding van ouderen, zie:

• DoelgroepenIndex onder 'Ouderen'

• Nieuwsdossier Ouderen

Gerelateerd nieuws:

• Geen hogere eiwitnorm voor ouderen?
• Ouderen hebben baat bij krachttraining en extra eiwit
• Dierlijk eiwit bevordert spieropbouw bij ouderen
• Veganistische voeding levert 65-plussers te weinig eiwit