Post-COVID (ook wel long COVID genoemd) verwijst naar langdurige klachten na een SARS-CoV-2-infectie. Veelvoorkomende symptomen zijn ernstige vermoeidheid, concentratieproblemen, spierpijn en post-exertionele malaise (PEM), waarbij klachten verergeren na inspanning. Een deel van de patiënten heeft al meerdere jaren klachten.

Mogelijke werkingsmechanismen

In nieuwe achtergronddocumenten beschrijft de Gezondheidsraad verschillende mogelijke werkingsmechanismen van post-COVID. Daarbij gaat het onder meer om ontregeling van het immuunsysteem, aanhoudende ontstekingsreacties, neuro-inflammatie, schade aan bloedvaten, verstoringen van het autonome zenuwstelsel, veranderingen in stofwisseling en spieren en verstoringen in het darmmicrobioom. Ook zijn er aanwijzingen voor problemen in de energiehuishouding van cellen (mitochondriële disfunctie) en microcirculatie. De raad benadrukt dat waarschijnlijk niet één mechanisme verantwoordelijk is, maar dat meerdere processen tegelijk een rol spelen.

Daarnaast wil de Gezondheidsraad nadrukkelijk kijken naar overeenkomsten tussen post-COVID en andere post-acute infectieuze aandoeningen (PAIS), zoals ME/CVS (myalgische encefalomyelitis/chronisch vermoeidheidssyndroom) en Q-koortsvermoeidheidssyndroom. Mogelijk bestaan er gedeelde biologische mechanismen en klachtenpatronen.

Meer onderzoek nodig

Tegelijkertijd benadrukt de raad dat nog veel onzeker is. Er bestaat nog geen eenduidige diagnostische test en patiëntgroepen verschillen sterk van elkaar. Ook ontbreekt voorlopig een bewezen curatieve behandeling.

Volgens de Gezondheidsraad is meer langlopend onderzoek nodig naar biomarkers, onderliggende mechanismen en mogelijke behandelingen. In Nederland lopen inmiddels diverse studies naar immuunverstoringen, inspanningsintolerantie en vaatproblemen bij post-COVID.

Rol voor voedingszorg

Voor voeding en diëtetiek ligt vooral een ondersteunende rol. Denk aan het voorkomen van ondervoeding, behoud van spiermassa en begeleiding bij vermoeidheid of maag-darmklachten. Ook kan een goede voedingsstatus een rol spelen in de preventie van infectieziekten. Tegelijkertijd waarschuwen experts voor onbewezen diëten en supplementen die online worden aangeboden.

Het nieuwe advies van de Gezondheidsraad moet richting geven aan toekomstig onderzoek, betere diagnostiek en passende multidisciplinaire zorg voor patiënten met post-COVID.

Helaas is in het nieuwe advies weinig informatie over de rol van voeding opgenomen.

Bronnen: Gezondheidsraad / NOS

Meer informatie over de rol van voeding en leefstijl in de preventie, behandeling en het herstel van COVID-19, zie:

• e-book COVID-19 voeding en leefstijl

Gerelateerd nieuws:

• Voedingsadvies bij Long COVID
• Suppletie met vitamine K2 en vitamine D3 verbeteren long COVID
• Darmmicrobioom en long COVID
• Vooral vrouwen hebben post-COVID-symptomen