Dat stelt het bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in een nieuw advies Voedselveiligheidsrisico's van voedselcontactmaterialen.

Schadelijke stoffen in voedselcontactmaterialen

Voedselcontactmaterialen zijn verpakkingen en gebruiksartikelen die met voedsel in aanraking komen, zoals drinkbekers, voedselbakjes, blikverpakkingen en keukengerei. Uit deze materialen kunnen chemische stoffen overgaan naar voedingsmiddelen. Dit wordt migratie genoemd. De hoeveelheid hangt onder meer af van de temperatuur, de contactduur en het soort voedingsmiddel.

Door de vermindering van wegwerpplastic worden steeds vaker gerecyclede en plantaardige materialen toegepast. Uit onderzoek van de NVWA blijkt dat deze materialen stoffen kunnen bevatten die mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid, waaronder PFAS, zware metalen, weekmakers en resten van gewasbeschermingsmiddelen.

Bij een NVWA-onderzoek naar 28 producten van plantaardige materialen werden verschillende van deze stoffen aangetroffen. Omdat geen migratietesten zijn uitgevoerd, kon niet worden vastgesteld in welke hoeveelheden deze stoffen daadwerkelijk in voedsel terechtkomen en welke gezondheidsrisico's hierdoor ontstaan.

Vooral risico's bij bepaalde verpakkingen en keukengerei

BuRO analyseerde ook Europese meldingen over onveilige voedselcontactmaterialen. In de periode 2021-2025 werden 900 meldingen geregistreerd die betrekking hadden op stoffen uit deze materialen. Daarvan betroffen 641 meldingen kunststofmaterialen, waaronder keukengerei van melamine en polyamide en kunststof met plantaardige toevoegingen.

Op basis van deze meldingen, Nederlandse onderzoeksgegevens en wetenschappelijke literatuur heeft BuRO een risicomatrix opgesteld. Volgens deze beoordeling verdient het toezicht vooral aandacht bij:

• keukengerei van polyamide, waaruit mogelijk kankerverwekkende primaire aromatische aminen kunnen vrijkomen;
• gerecycled papier en karton, waarin onder meer minerale oliën en weekmakers aanwezig kunnen zijn;
• blikverpakkingen, waarbij stoffen uit de binnenbekleding kunnen migreren;
• aluminium drinkflessen, vanwege mogelijke afgifte van aluminium.

Wetgeving en toezicht moeten worden verbeterd

Volgens BuRO sluit de huidige Europese en Nederlandse wetgeving onvoldoende aan op het toenemende gebruik van gerecyclede en plantaardige materialen. Voor gerecycled kunststof gelden specifieke Europese eisen, maar voor bijvoorbeeld oud papier ontbreken aanvullende eisen aan de gebruikte grondstof.

BuRO adviseert daarom de nationale wetgeving aan te scherpen. Ook zouden fabrikanten voor alle soorten voedselcontactmaterialen verplicht moeten worden informatie te verstrekken over de samenstelling en veiligheid van hun producten.

Verder adviseert BuRO de NVWA meer onderzoek te doen naar stoffen die uit verpakkingen kunnen vrijkomen. Daarbij wordt ook gekeken naar zogenoemde bioassays: laboratoriumtesten waarmee de mogelijke schadelijke effecten van mengsels van chemische stoffen kunnen worden onderzocht.

Het advies benadrukt dat duurzaamheid en voedselveiligheid samen moeten worden beoordeeld. Het vervangen van plastic door gerecycled of plantaardig materiaal betekent niet automatisch dat een voedselverpakking ook veiliger is.

Gerelateerd nieuws:

• Gezondheidsrisico's van microplastics in voeding
• Schadelijke stoffen in plantaardige alternatieven: wat weten we nu?
• EFSA lanceert Safe2Eat 2026, maar Nederland ontbreekt opnieuw