Hoewel eiwitrijke voeding in veel gevallen helpt om spiermassa op te bouwen, gaat dit niet op voor ernstig zieke patiënten op een intensive care (IC). Dat toont onderzoek van het Maastricht UMC+ en Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk aan. Sterker nog, het leidt tot een vertraagd ontslag en een lagere levenskwaliteit na de IC-opname.

Patiënten die ernstig ziek zijn en wiens vitale functies, zoals de ademhaling, ondersteund moeten worden om in leven te blijven, worden opgenomen op een IC. Zij verliezen al vanaf het eerste moment van hun opname spiermassa en gewicht. Mede hierdoor wacht hen over het algemeen een lang hersteltraject na IC-opname.

Herstel en voeding

Steeds meer aandacht en onderzoek in de geneeskunde gaat naar het herstel en revalidatie van deze patiënten na IC-opname. Onderzoek toont namelijk aan dat herstel sneller verloopt als de revalidatie al op de IC start, bijvoorbeeld met fysiotherapie en juiste voeding. De meeste patiënten op de IC krijgen sondevoeding, omdat zij niet zelfstandig kunnen eten. Overeenkomstig de Europese richtlijn voor IC-voeding bevat deze sondevoeding extra eiwit, ongeveer 1,3 g eiwit/kg lichaamsgewicht/dag. Er leeft echter het idee dat het mogelijk beter zou zijn om nog meer eiwit toe te dienen om zodoende de spieropbouw bij IC-patiënten te stimuleren. De Amerikaanse richtlijn adviseert bijvoorbeeld de behandelend arts te overwegen om 2,0 g eiwit/kg lichaamsgewicht/dag in de voeding op te nemen.

PRECISe onderzoek

Door dit verschil en in het kader van de groeiende aandacht voor eiwitrijke voeding, besloten intensivisten Dieter Mesotten van Ziekenhuis Oost-Limburg en Marcel van de Poll van het MUMC+ het PRECISe (PRotEin provision on functional recovery in people with Critical IllneSs) onderzoek te doen naar eiwitrijke sondevoeding voor IC-patiënten, met aandacht voor de gevolgen voor het herstel. Op 5 Belgische en 5 Nederlandse IC's keken zij naar de voeding van de patiënten. De helft van de deelnemende patiënten kreeg tijdens de IC-opname de standaardvoeding (1,3 g/kg); de andere kreeg voeding met een hoger eiwitdoel (2 g/kg). Gedurende een half jaar na de opname volgden de onderzoekers het herstel, onder andere door te kijken naar de tijd tot ziekenhuisontslag, maar ook door de spierkracht en de fysieke conditie te meten en door te vragen naar de levenskwaliteit. Deze laatste parameter was de belangrijkste van het onderzoek.

Lagere levenskwaliteit: verschil tussen mannen en vrouwen

Uit het onderzoek blijkt nu duidelijk dat patiënten die meer eiwit kregen juist een lagere levenskwaliteit hadden na hun IC-opname dan de patiënten die de reguliere voeding kregen. Daarnaast toont het onderzoek aan dat de hogere eiwitdosering ook aanleiding gaf tot meer maag- en darmklachten en een vertraagd ontslag uit het ziekenhuis. De lagere levenskwaliteit over 6 maanden na de opname leek opvallend genoeg sterker bij vrouwen dan bij mannen. Tot op heden wordt er geen onderscheid gemaakt tussen mannelijke en vrouwelijke patiënten op de IC wat eiwitdosering in de voeding betreft, maar dit zou dus wel eens onterecht kunnen zijn. Volgens de onderzoekers kan deze bevinding eventueel verklaard worden doordat vrouwen relatief minder spiermassa hebben, waardoor ze eerder te veel eiwit krijgen dan mannen.

Duidelijkheid

Er is nog niet genoeg wetenschappelijke kennis over waarom precies te veel eiwit ongunstig is voor de patiënten. De onderzoekers denken dat het te maken heeft met het verwerken van de eiwitten door de organen, terwijl die juist al hun energie nodig hebben voor herstel. Intensivist Marcel van de Poll is in ieder geval blij dat de onderzoeksresultaten duidelijkheid geven. 'We blijven zoeken naar manieren om zo vroeg mogelijk te investeren in het herstel van onze patiënten. Het is nu duidelijk dat het direct starten met eiwitrijke sondevoeding géén goede investering is. Ik verwacht dus dat deze resultaten zorgen voor aanscherping van de internationale richtlijnen. Daarnaast vormen deze resultaten weer een goede basis voor vervolgonderzoek naar juiste voeding voor IC-patiënten. Mogelijk kan eiwitrijke voeding wel een positief effect hebben in de latere fase van de IC-opname, als de patiënten hun spieren ook weer wat kunnen trainen.'

Het onderzoek is gepubliceerd in The Lancet.

Bron: Maastricht UMC

Bekijk het advies voor de eiwitinname van ernstig zieke COVID-19 patiënten op de IC in:

• e-book COVID-19 voeding en leefstijl

Gerelateerd nieuws:

• Voedingsadviezen bij Post Intensive Care Syndroom
• Metabolomics en voedingsstatus
• Malabsorptie bepalen met bomcalorimetrie
• Darmmicrobioom en voedingsmetabolisme
• Hypofosfatemie