Microbiomen bestaan uit gemeenschappen van bacteriën, schimmels, virussen en andere micro-organismen die een cruciale rol spelen in ecosystemen en de gezondheid van mens, dier en plant.

Het Holomicrobioom-initiatief gaat uit van het idee dat deze microbiomen niet los van elkaar functioneren, maar samen één groot netwerk vormen: het 'holomicrobioom'. Binnen het Nederlandse voedselsysteem lopen de verbindingen van landbouwgrond en water via gewassen en vee naar voedselproducten, consumenten en patiënten.

Nationaal programma met AI en grote databanken

Een belangrijk doel van het initiatief is de oprichting van het Holomicrobioom Instituut, een publiek-private organisatie die onderzoek uit verschillende domeinen samenbrengt. Via grootschalige cohortstudies, veldonderzoek en een nationale databank wil het instituut kennis verzamelen over microbiomen en hun onderlinge interacties.

Kunstmatige intelligentie (AI) en geavanceerde computermodellen moeten vervolgens helpen voorspellen hoe veranderingen in één microbioom doorwerken in andere delen van het systeem.

Het programma wordt ondersteund door een breed consortium van Nederlandse universiteiten, universitair medische centra, kennisinstellingen en bedrijven. Het Nationaal Groeifonds heeft hiervoor een investering van in totaal €200 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode 2024-2034.

Kansen voor voeding en gezondheid

Voor de voedingssector kan het initiatief belangrijke nieuwe inzichten opleveren in de relatie tussen voeding, microbiomen en gezondheid. Onderzoekers verwachten dat beter begrip van deze interacties kan leiden tot nieuwe diagnostische testen, gepersonaliseerde voedingsadviezen en innovatieve pre- en probiotische producten. Ook kunnen microbiomen mogelijk worden ingezet om chronische ziekten eerder op te sporen of te voorkomen.

Daarnaast richt het initiatief zich op toepassingen in duurzame landbouw, diergezondheid, waterbeheer en de circulaire economie. Zo kan kennis over microbiomen bijdragen aan een efficiënter gebruik van voedingsstoffen, vermindering van emissies en verbetering van de bodem- en waterkwaliteit.

Wereldwijde voortrekkersrol

Het Holomicrobioom Instituut werd in mei 2026 officieel gelanceerd in Amsterdam. Volgens de initiatiefnemers is het de eerste organisatie ter wereld die microbiomen van mens, dier, plant en milieu integraal benadert binnen één innovatie-ecosysteem. Daarmee wil Nederland zijn internationale positie op het gebied van microbiome-onderzoek en -innovatie verder versterken.

Voor de voedingsindustrie biedt het programma uitzicht op nieuwe kennis en technologieën die kunnen bijdragen aan gezondere voedingsproducten, duurzamere productieketens en een beter begrip van de rol van het microbioom in gezondheid en welzijn.

Bron: Holomicrobioom Instituut

Gerelateerd nieuws:

• Methaanremmers in veevoer voor koeien: is dit veilig?