Het Zorginstituut Nederland heeft op basis van nieuwe wetenschappelijke langetermijngegevens geconcludeerd dat bariatrische chirurgie voor een zeer beperkte groep jongeren effectief en veilig genoeg is om op te nemen in het basispakket van de zorgverzekering.

Volgens het Zorginstituut gaat het uitsluitend om jongeren met ernstig of zeer ernstig overgewicht bij wie een intensief leefstijltraject, gericht op voeding, beweging en psychosociale begeleiding, onvoldoende resultaat heeft opgeleverd. Een maagverkleining wordt nadrukkelijk gezien als laatste behandeloptie en moet altijd worden gecombineerd met blijvende leefstijlbehandeling.

Slechts 10 tot 20 jongeren per jaar

De doelgroep is klein. Naar verwachting komen jaarlijks 100 tot 150 jongeren in aanmerking voor een uitgebreid selectietraject. Uiteindelijk zullen ongeveer 10 tot 20 jongeren daadwerkelijk een maagverkleinende operatie ondergaan. Het betreft jongeren die vrijwel zijn uitgegroeid en een zeer hoog gezondheidsrisico lopen door hun obesitas.

De vergoeding geldt voor jongeren met een BMI boven de 40, of voor jongeren met een BMI tussen 35 en 40 in combinatie met ernstige obesitasgerelateerde aandoeningen, zoals diabetes type 2 of hart- en vaatziekten.

Nieuwe inzichten veranderden eerdere beoordeling

In 2012 oordeelde Zorginstituut Nederland nog dat er onvoldoende bewijs was voor de effectiviteit en veiligheid van bariatrische chirurgie bij jongeren. Inmiddels zijn meer langetermijngegevens beschikbaar gekomen, zowel uit internationale studies als uit Nederlandse onderzoeksprogramma's. Deze laten zien dat de ingreep kan leiden tot duurzaam gewichtsverlies, verbetering van gezondheidsproblemen en een betere kwaliteit van leven.

Een belangrijke rol speelde het onderzoek dat sinds 2023 wordt uitgevoerd door Maastricht UMC+ en Máxima MC. Binnen deze studie worden maagverkleinende operaties uitgevoerd bij jongeren van 13 tot en met 17 jaar met ernstige obesitas en bijkomende gezondheidsproblemen. De positieve resultaten uit dit traject hebben bijgedragen aan de nieuwe beoordeling.

Leefstijl blijft de basis

Zowel zorgprofessionals als het Zorginstituut benadrukken dat een maagverkleining geen vervanging is van leefstijlinterventie. De operatie wordt alleen overwogen wanneer langdurige begeleiding op het gebied van voeding, beweging en gedrag onvoldoende effect heeft gehad. Ook na de operatie blijven jongeren jarenlang onder medische en leefstijlgerichte begeleiding en moeten zij hun eetpatroon blijvend aanpassen.

Volgens het Zorginstituut neemt het aantal jongeren met obesitas nog altijd toe. Tussen 1990 en 2024 steeg het percentage 12- tot 17-jarigen met obesitas van 1,4% naar 4,1%. Tegelijkertijd benadrukken experts dat obesitas een complexe chronische ziekte is waarbij vaak meer speelt dan alleen voedingsgedrag.

Nog geen vergoeding voor obesitasmedicatie

Opvallend is dat voor deze groep jongeren momenteel geen obesitasmedicatie vanuit het basispakket wordt vergoed. Bariatrische chirurgie is daarmee vooralsnog de enige medische behandeling die onder voorwaarden beschikbaar komt voor jongeren met ernstige obesitas wanneer leefstijlbehandeling onvoldoende effect heeft.

Voor voedingsprofessionals onderstreept het besluit het belang van vroegtijdige en intensieve leefstijlbegeleiding. Een maagverkleining wordt uitsluitend ingezet wanneer alle andere behandelopties onvoldoende resultaat hebben opgeleverd, waarbij voeding en gedragsverandering ook na de operatie een centrale rol blijven spelen.

Bronnen: Zorginstituut Nederland / Maastricht UMC / NOS / AD

Lees meer over de oorzaken en gevolgen van obesitas en de effecten en gevolgen van bariatrische chirurgie, zie:

• e-book Obesitas

• e-book Bariatrische chirurgie

Gerelateerd nieuws:

• TEEN-BEST: maagverkleining voor jongeren met obesitas vanaf 13 jaar
• Sterke stijging obesitas bij jeugd met ernstige gevolgen
• Nieuwe richtlijn Overgewicht en obesitas bij volwassenen en kinderen