Inhoudsopgave

Alles over Thiamine

8 februari 2018


4.3.1 Interacties met andere voedingsstoffen

 

Anti-thiamine factoren

Een aantal bestanddelen in de voeding kan de beschikbaarheid van thiamine uit de voeding aanzienlijk verminderen. Dit is onder andere het geval bij: sulfiet (bijvoorbeeld in wijn, bier, gedroogd fruit), cafeÔnezuur (in koffie), tannine (in thee, groene thee, druiven, noten, betelnoten), catecholen (in groene thee) en andere orthodifenolen, sommige bioflavonoÔden (rutine (in citrusvruchten) en quercetine (in rode wijn, appels, uien en groene thee)) en thiaminases (in bepaalde rauwe of gefermenteerde vissoorten (in het bijzonder karper, haring en sushi), in rauwe schaal- en schelpdieren en in gefermenteerde theebladeren) (Hilker D.M. 1968 - fish, Hilker D.M. 1968 - blueberries, Naing K.M. 1969, Vimokesant S.L. 1975, Somogyi J.C. 1976, Rungruangsak K. 1977, Vimokesant S. 1982, Hilker D.M. 1982, Yang P.F. 1984Pizzoferrato L. 1989, Taungbodhitham A.K. 1995, Gezondheidsraad 2000 - Voedingsnormen, Lemos C. 2005, Higdon J. 2013 - Thiamin, EFSA 2016 - Thiamin). Thiaminases worden door verhitting onschadelijk gemaakt (Vimokesant S.L. 1975).

Het is niet goed bekend in welke mate deze anti-thiamine factoren de thiaminebeschikbaarheid verminderen. De Nederlandse Gezondheidsraad gaat er voor als nog van uit dat de beschikbaarheid van thiamine in de Nederlandse voeding niet of nauwelijks wordt beÔnvloed omdat anti-thiamine factoren nauwelijks in de Nederlandse voeding zouden voorkomen (Gezondheidsraad 2000 - Voedingsnormen).

In andere landen zijn wel thiaminetekorten beschreven, zoals in Nigeria waar traditioneel veel rauwe zijdewormen worden gegeten in het regenseizoen. Deze Afrikaanse zijdewormen bevatten veel thiaminases waardoor de beschikbaarheid van thiamine uit de voeding wordt verminderd (Nishimune T. 2000). Verder zijn er ook thiaminetekorten beschreven bij Thailandse vrouwen die net bevallen waren en die veel rauwe vis gebruikten of kauwden op gefermenteerde theebladeren of betelnoten (McGready R. 2001). In zuid-oost AziŽ en sommige Afrikaanse landen is het kauwen op betelnoten populair (McGready R. 2001, Butterworth R.F. 2001). Bij kinderen in Ghana zijn thiaminetekorten beschreven door gebruik van grote hoeveelheden rauwe vis en groenten met veel anti-thiamine factoren (Neumann C.G. 1979). Bij honden in Ierland is een thiaminedeficiŽntie beschreven toen zij vlees aten dat geconserveerd was met sulfiet (Singh M. 2005).

De vraag is of het uitgangspunt van de Gezondheidsraad juist is. Anti-thiamine factoren komen in een aantal producten voor die ook onderdeel uitmaken van de Nederlandse voeding (zoals koffie, thee, wijn, bier, citrusfruit en haring) (zie figuur 10). Meer onderzoek op dit gebied is nodig.

Figuur 10: De invloed van anti-thiamine factoren in de Nederlandse voeding is onduidelijk

De invloed van anti-thiamine factoren in de Nederlandse voeding is onduidelijk

 

Alcohol

Alcohol remt het actieve absorptiemechanisme van thiamine, verhoogt de thiamine-uitscheiding en verlaagt de thiaminebenutting in de cellen (Rindi G. 2000, SCF 2001 - vitamin B1, EFSA 2016 - Thiamin).

Alcohol remt verder de thiamine-opname in de pancreascellen (via de thiaminetransporters ThR-1 en ThR-2) en de thiamine-opname in de mitochondriŽn in de pancreascellen (via de mitochondriale TDP transporter) (Subramanya S.B. 2011, Scrinivasan P. 2014, Scrinivasan P. 2015 - alcohol).

Er zijn bij alcoholisten thiaminesupplementen nodig om het actieve absorptiemechanisme te omzeilen en het passieve absorptiemechanisme te activeren. Hierdoor kan de thiaminestatus weer worden hersteld (Thurnham D.I. 2000) (zie verder alcoholisten).

 

Koolhydraten

Koolhydraten verhogen waarschijnlijk de thiaminebehoefte. Een studie met een gelijkblijvende totale energie-inname en met verschillende energiepercentages koolhydraten (55 En%, 65 En% en 75 En%) liet een significante daling van het thiaminegehalte zien bij een inname van 75 en% koolhydraten in vergelijking met 55 En% (Elmadfa I. 2001).

 

Riboflavine

Het riboflavine-bevattende co-enzym flavine adenine dinucleotide (FAD) is ook nodig bij de reacties met dehydrogenase-enzymen waarbij het co-enzym thiaminefosfaat betrokken is (Higdon J. 2013 - Thiamin).

 

Niacine

Thiamine is nodig bij de omzetting van tryptofaan in niacine. Een thiaminedeficiŽntie kan daarom leiden tot een verminderde omzetting van tryptofaan naar niacine (Pasmans S.G.M.A. 1998, Cervantes-Laurean D. 1999).

Het niacine-bevattende co-enzym nicotinamide adenine dinucleotide (NAD) is ook nodig bij de reacties met dehydrogenase-enzymen waarbij het co-enzym thiaminedifosfaat betrokken is (Higdon J. 2013 - Thiamin).

 

Fosfor

De werkzame vormen van thiamine bevatten fosfor: thiaminedifosfaat, thiaminetrifosfaat en thiaminemonofosfaat. Een fosfortekort kan daarom leiden tot een verminderde werking van thiamine (LeFever Kee J. 2000).

 

Magnesium

Voor de omzetting van thiamine in het werkzame co-enzym thiaminedifosfaat is magnesium nodig (Dyckner T. 1985, Johnson S. 2001, Higdon J. 2013 - Thiamin).

 

Houtskool

Houtskool (actieve kool) in zwarte drankjes (zoals detox-sapjes) en voedingsmiddelen kunnen een negatief effect hebben op de status van een aantal wateroplosbare vitamines in het lichaam (zo ook thiamine) omdat houtskool in het maagdarmkanaal deze vitamines aan zich bindt waardoor deze niet opgenomen kunnen worden (Kadakal C. 2004).

 

Bronnen


Reacties tonen.